ભારતમાં પેકેટવાળા ખાદ્યપદાર્થો ખરીદતા ગ્રાહકો માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા એટલે કે FSSAI એ પેકેટવાળા ખોરાક પર આગળની બાજુ લાલ રંગનું ચેતવણી લેબલ લગાવવાનો પ્રસ્તાવ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કર્યો છે. આ લેબલ એવા ખાદ્યપદાર્થો પર લગાવવામાં આવશે જેમાં વધારાની ખાંડ, સેચ્યુરેટેડ ફેટ અથવા મીઠાની માત્રા વધારે હશે.

FSSAI દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા પ્રસ્તાવ મુજબ પેકેટની આગળની બાજુ લાલ રંગના ષટ્કોણ આકારનું ચેતવણી ચિહ્ન હશે. આ ચિહ્નનો હેતુ ગ્રાહકોને પેકેટ ખોલ્યા કે ખરીદ્યા પહેલાં જ તે ખાદ્યપદાર્થમાં કયા પોષક તત્વોની માત્રા વધારે છે તેની સરળતાથી જાણકારી આપવાનો છે.

પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ શરૂઆતના તબક્કામાં એવા ઉત્પાદનો પર ચેતવણી લેબલ લગાવવામાં આવશે જેમાં વધારાની સેચ્યુરેટેડ ફેટ, વધારાની ખાંડ અને મીઠામાંથી કોઈપણ બે પોષક તત્વોની માત્રા નક્કી કરેલી મર્યાદાથી વધારે હશે. આ મર્યાદા ભારતીયો માટેની 2024ની Dietary Guidelines અને ICMR National Institute of Nutrition દ્વારા નક્કી કરાયેલા માપદંડો પર આધારિત રહેશે.

લેબલ પર High Fat, High Sugar, High Salt અને Highly Sweetened Beverage જેવી ચેતવણીઓ દર્શાવવામાં આવી શકે છે. FSSAIનું કહેવું છે કે આ વ્યવસ્થાનો હેતુ ગ્રાહકોને સરળ અને સ્પષ્ટ માહિતી આપવાનો છે જેથી તેઓ ખાદ્યપદાર્થ ખરીદતા પહેલાં વધુ માહિતગાર નિર્ણય લઈ શકે. ખાસ કરીને બાળકો અને અન્ય સંવેદનશીલ વર્ગોને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

આ પ્રસ્તાવ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી એક જાહેર હિતની અરજી સાથે જોડાયેલો છે. આ મામલામાં કોર્ટ અગાઉ પેકેટવાળા ખાદ્યપદાર્થો પર ફ્રન્ટ ઓફ પેક ચેતવણી લેબલ અંગે કેન્દ્ર સરકાર અને FSSAI પાસેથી નિર્ણય માંગ્યો હતો. ઓગસ્ટમાં સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને અંતિમ નિર્ણય રજૂ કરવા માટે બે અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો હતો અને કાર્યવાહી ન થાય તો આગળના નિર્દેશ આપવાની ચેતવણી આપી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ખાસ કરીને બાળકોમાં જંક ફૂડના વધતા વપરાશ અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ચિંતાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો. કોર્ટનું માનવું હતું કે પેકેટની પાછળ આપવામાં આવતી પોષક માહિતી વાંચવી દરેક ગ્રાહક માટે સરળ નથી. આગળની બાજુ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવાથી ગ્રાહકોને ઉત્પાદનની પોષક ગુણવત્તા વિશે તરત જાણકારી મળી શકે છે.

આ મુદ્દે અગાઉ FSSAIની નીતિને લઈને પણ ચર્ચા થઈ હતી. અગાઉના અભિગમમાં પેકેટની આગળ દૈનિક ભલામણ કરેલી માત્રાની માહિતી આપવાનો વિચાર હતો. પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટની કડક ટિપ્પણીઓ બાદ હવે FSSAIએ સ્પષ્ટ લાલ ચેતવણી લેબલનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે.